Przemysł kosmetyczny narażony na negatywne skutki dyrektywy w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych

• Strona główna
• Artykuły
• Przemysł kosmetyczny narażony na negatywne skutki dyrektywy w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych

2026-07-02

Znowelizowana dyrektywa, która obowiązuje od 1 stycznia 2025 r., zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia skutecznego zbierania i oczyszczania ścieków komunalnych. Najważniejszą nowością jest wprowadzenie oczyszczania czwartorzędowego w większych oczyszczalniach ścieków. Ma ono usuwać mikrozanieczyszczenia, w tym pozostałości substancji z leków i kosmetyków, które trafiają do wód głównie po użytkowaniu przez pacjentów i konsumentów. Substancje te, obecne w całym unijnym środowisku wodnym, mogą powodować poważne skutki zdrowotne, w tym działanie rakotwórcze i zaburzające równowagę hormonalną oraz szkodzić organizmom wodnym, a także przyczyniać się do narastania oporności na antybiotyki.

Zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”, dyrektywa wprowadza mechanizm rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Branża farmaceutyczna i kosmetyczna mają pokrywać co najmniej 80% kosztów oczyszczania czwartorzędowego. Jest to najdroższy element całej dyrektywy. Szacunki kosztów przedstawiane przez niektóre państwa członkowskie (Niemcy i Hiszpanię) są znacznie wyższe niż te z pierwotnej oceny Komisji Europejskiej.

Rezolucja zwraca uwagę, że szczególnie dotkliwe mogą być skutki dla przemysłu kosmetycznego, który wraz z farmaceutycznym jest wskazywany jako główne źródło trudno biodegradowalnych mikrozanieczyszczeń w ściekach komunalnych. Firmy kosmetyczne, produkujące szeroki asortyment produktów codziennego użytku, mogą stanąć przed istotnymi obciążeniami finansowymi. Podobnie jak w przypadku leków generycznych, które stanowią niemal 70% leków wydawanych w UE, dodatkowe koszty mogą wpłynąć na konkurencyjność branży, ceny produktów i ich dostępność na rynku.

Europosłowie podkreślają, że Unia jest już uzależniona od dostaw z krajów spoza Europy w zakresie substancji czynnych do leków, a problemy z zaopatrzeniem w medykamenty nasiliły się w ostatnich latach. Dodatkowe obciążenia regulacyjne grożą dalszym pogorszeniem sytuacji, zwłaszcza dla leków generycznych produkowanych przy niskich marżach zysku.

Parlament wzywa Komisję Europejską do przygotowania do końca 2026 r. nowej, kompleksowej oceny skutków. Ma ona zweryfikować listę substancji zanieczyszczających ścieki, rzeczywiste koszty oczyszczania oraz prawidłowe przypisanie odpowiedzialności poszczególnym sektorom, w tym kosmetycznemu. Ocena powinna również dokładnie przeanalizować wpływ na dostępność, przystępność cenową i bezpieczeństwo dostaw zarówno leków, jak i produktów kosmetycznych.

Eurodeputowani apelują o elastyczne podejście krajów członkowskich przy projektowaniu krajowych schematów ROP, tak aby uniknąć niepożądanych konsekwencji dla zdrowia publicznego i gospodarki. Postulują czasowe zawieszenie obowiązków ROP oraz związanych z nimi zobowiązań finansowych i oczyszczania czwartorzędowego do czasu zakończenia nowej oceny i podjęcia decyzji na jej podstawie. Komisja Europejska ma monitorować sytuację i w razie potrzeby szybko wprowadzić mechanizmy ochronne.

Rezolucja podkreśla, że cele środowiskowe i ochrona zdrowia publicznego muszą być realizowane w sposób zrównoważony, bez zagrożenia dla dostępności bezpiecznych leków i produktów kosmetycznych oraz strategicznej autonomii zdrowotnej Unii. Sprawa wdrożenia dyrektywy będzie nadal uważnie monitorowana, a ewentualne korekty legislacyjne mogą okazać się konieczne.

gospodarka wodno - ściekowaprzemysł kosmetycznyprawo